Ostatnie wypady

Gruzińska jesień jest bardzo ładna. Jest druga połowa listopada, a zdarzają się jeszcze ciepłe, słoneczne dni. Na drzewach wciąż rosną pomarańczowe owoce hurmy czy karalioka niespotykane w Polsce. To już mój ostatni miesiąc w Gruzji, więc staram się nadrobić straty. 

Kilkanaście dni temu razem z nowym wolontariuszami z Zugdidi - Francuzką Caroline i Niemcem Janem pojechaliśmy na stopa do Nokalakevi i Martvili. Poza oczywistym urokiem i wartością historyczną obiektów, które się tam znajdują, są to miejsca tym ciekawsze, że stosunkowo rzadko odwiedzane przez turystów. 

Do oddalonego o 30 km Senaki dojechaliśmy dwoma samochodami. Stamtąd podwiózł nas Sasha. Jako że Gruzini z reguły bywają gościnni, on również postanowił się nami zająć i zanim trafiliśmy do celu, obwiózł nas po okolicy. Tak trafiliśmy do rozwalającego się ośrodka dla pionierów nad rzeką Tekhuri. Ponoć Ivanishvili, którego Sasha jest gorącym zwolennikiem ma w tym miejscu postawić nowy ośrodek i zbudować tu odpowiednią infrastrukturę.

 Największą niespodzianka były jednak gorące źródła. Słyszałam o nich przedtem, wiedziałam, że powinny znajdować się gdzieś w pobliżu Nokalakevi, lecz nikt z pytanych osób nie potrafił ich zlokalizować. Aż tu wreszcie taka niespodzianka! Źródełko jest naprawdę gorące. W najcieplejszym miejscu woda osiąga temperaturę 90 C, w najchłodniejszym ponoć 50 C. Jest ona bogata w siarkę, co czuć z daleka.

Nokalakevi znane bizantyńskim historykom jako Archeopolis oraz Kartlom jako Tsikhegoji jest oddalone od Senaki 15 km. W tym miejscu znajdują się imponujące ruiny bizantyńskiej twierdzy, grającej kluczową rolę w megrelskim systemie obronnym. Pochodzą one z okresu istnienia państwa Egrisi/Lazyki, które było przedmiotem wojen Bizancjum, Persji, a także obiektem najazdów Kartlów. 

W Nokalakevi część uczonych, w tym Frédéric Dubois de Montpéreux, umiejscawia kolchidzką stolicę - Aię, do której płynęli Argonuaci w poszukiwaniu złotego runa. Inni są zdania, że było to Kutaisi.

 Jako że Nokalakevi leży na drodze do Martvili, naszym kolejnym celem było to miasteczko. Trzeba zaznaczyć, że na trasie samochodów jak na lekarstwo. W Gruzji o autostop bardzo łatwo, lecz tutaj staliśmy dobre 20 minut, zanim zatrzymał się dziadek i podrzucił nas jakieś dwie wioski dalej. Później poszło już łatwiej. Monastyr w Martvili, który był celem naszych odwiedzin można porównać do tego w Gelati. 

Oba ośrodki pełniły ważną rolę naukowo- religijną w średniowieczu. Monastyr w Martvili - Chkondidi jest starszy. Położony jest on na wzgórzu, z którego można zobaczyć niezły kawałek Zachodniej Gruzji. Góry i lasy. Został wybudowany już pod koniec 7-go wieku. Podczas najazdów turecko - arabskich monastyr został prawie całkiem zniszczony, po czym odbudowano go w wieku X. Najstarsze freski znajdujące się w głównej katedrze sięgają XIV wieku. Niektóre z nich są świeżo poodnawiane. W okresie sowieckim działalność monastyru została zawieszona. Trwało to do 1998 roku, kiedy to patriarcha Ilia II formalnie ją przywrócił. Faktycznie kompleks znów pełni swoją funkcję 5 lat.

Kręcąc się po kościele, trafiliśmy na ślub. To, co mnie zawsze uderza to mała ilość osób na ceremonii. W tym przypadku była to para młoda, świadkowie i jakaś kobieta z dzieckiem. Skoro już wspominam o uroczystości kościelnej, to dodam, że gruzińskie wesele do szczególnie hucznych nie należy. Przyzwyczajona do supr, muszę stwierdzić, że jest to większa supra. Czasami tańce też są. Widziałam właściwie tylko tańczących mężczyzn (i było to zaledwie raz). A, że w tańcu można się popisać, to mężczyźni popisywali się swoją zręcznością. Niestety duża część panów woli siedzący lub leżący tryb życia stąd łatwiej ich pewnie zobaczyć przy stole niż na parkiecie :).

Szczęśliwa, że przed powrotem do Polski dopięłam swego celu, z czystym sumieniem mogłam wrócić do domu.

Gorące źródła w pobliżu Nokalakevi

opuszczony ośrodek dla pionierów

Rzeka Tekhuri

Caroline widziana z ruin twierdzy

Kośćiół 40 Męczenników ( VI w.) wśród ruin Nokalakevi

fot. JMK Abraxas, Senaki- Hipisi są wśród nas :)

Krówka w pobliżu źródła, fot. JMK Abraxas

fot. JMK Abraxas, katedra w Martvili

Freski, fot. JMK Abraxas

fot. Ilona

Odnowione freski, fot. JMK Abraxas

fot. JMK Abraxas

fot. JMK Abraxas; Napotkana w kościele para młoda

Nokalakevi, fot. JMK Abraxas

fot. JMK Abraxas

Nokalakevi, fot. JMK Abraxas

fot. JMK Abraxas

fot. JMK Abraxas

fot. JMK Abraxas

fot. JMK Abraxas; Martvili- tak właśnie suszy się karaliok

fot. JMK Abraxas; Droga powrotna - Khoni i ciekawy pogląd na mężczyzn...

Muzeum w Dzveli Abasha

Dokładnie tydzień temu postanowiłam wybrać się do muzeum Gamsakhurdii. Przejeżdżając nieraz marszrutką z Tbilisi przez Abashę, widziałam dużą niebieską tablicę informującą o istnieniu takowego obiektu. Cały czas byłam święcie przekonana, że to wiejski dom pierwszego prezydenta niepodległej Gruzji. 

Przyjechałam więc do Abashy i skręciłam w dróżkę prowadzącą do wsi Dzveli Abasha. Świeciło ładne słońce, co jakiś czas mijałam gospodarstwa, drzewa owocowe, przydrożne krzaki. Tabliczki informacyjne występują tu rzadko, więc trzeba mieć się na baczności i choć ludzi tu raczej mało, wiadomo- "Koniec języka za przewodnika" :).

 (By the way - nie radzę pytać o muzeum, tylko o wieś Dzveli Abasha, gdyż nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, ze tam jakiekolwiek muzeum jest:)). Po ok godzinie przyjemnego marszu dotarłam na miejsce. 

Otworzyłam furtkę, natknęłam się na fundamenty jakiegoś budynku- miał to być rzekomo hotel. Według spotkanych na miejscu tubylców plany budowy obiektu zostały cofnięte przez kolejnego prezydenta, Szewardnadzego. Gruzińskim obyczajem zostałam zaproszona na jednego (i o dziwo na jednym się skończyło (!), tak jak sobie tego życzyłam), po czym zatroszczono się o mnie i objechałam całą wieś w poszukiwaniu klucza do muzeum. 

Okazało się, że miała go jedna nauczycielka. Cel mojej wędrówki to mały, drewniany dwuizbowy domek z podcieniami, którego nie powstydziłby się niejeden skansen. W środku fotografie Gamsakhurdii.....Konstatntina, nie Zviada - jego syna, który był prezydentem. Ponadto fotografie rodziny, z synem włącznie, znajomych, listy, dokumenty, biurko, jakaś kozetka i niestety zero słów wyjaśnienia co jest czym i o co tu w ogóle chodzi ze strony osoby, która mnie tam wpuściła. Konstantin Gamsakhurdia, o czym słyszałam już wcześniej, był pisarzem i tłumaczem. Urodził się w Abashy w 1893 roku, zmarł zaś w 1975. To wszystko.

 Dlaczego warto się tu wybrać? Dla spaceru.

droga prowadząca do muzeum

po drodze....

owoce hurmy

Coraz bliżej celu....

Cicho wszędzie, głucho wszędzie....

Oto i muzeum

mostek na pobliskiej rzeczce, będącej wg słów na kamieniu nagrobnym, rzeką pokoju

A to sam kamień nagrobny pisarza

Uchodźcy z Gruzji

Poniżej znajdziecie link do ciekawego wpisu. Jest to refleksja na temat ostatnich protestów uchodźców w Polsce. Jedną z najliczniejszych grup przekraczających granice naszego kraju są Gruzini. Będąc w Gruzji, bardzo często spotykam się ze stwierdzeniem, że nasze narody od zawsze żyły w przyjaźni, że Gruzini szanują Polaków, a niektórzy z nich pytają o zaproszenie do Polski. Niestety w świetle polskiego prawa większość emigrantów to przestępcy, bo dostali się tu nielegalnie...

A tak bardzo lubimy mówić o Gruzji. Ciekawe jest to, że Polak, jadąc do tego kraju, nie potrzebuje nawet paszportu. Wystarczy zwykły dowód osobisty. Zdaje się jednak, że my nie jesteśmy tacy przyjaźni, jak się uważa. 

Moje znajome - Gruzinki podróżując czasem do Polski na kilka dni w ramach jakichś unijnych treningów, też opowiadały o tym, że zdarzało im się niemiłe traktowanie na lotnisku. Szczegółowe kontrole trwały, mimo że po drugiej stronie zawsze ktoś na nie czekał, mimo że miały komplet dokumentów i przebywały tam legalnie. Czyżby wśród urzędników ciągle panował stereotyp Kaukazczyka - przestępcy i terrorysty? A może zapomnieliśmy już, że my możemy podróżować, a nawet mieszkać praktycznie gdzie chcemy i nas już ten problem nie dotyczy.

http://protestuchodzcow.wordpress.com/2012/11/04/zamkniete-granice-przyczyna-cierpienia-tysiecy-ludzi/

O Abchazji raz jeszcze

"Gagma Napiri", czyli po polsku "Drugi brzeg" to film Giorgiego Ovashvili, który miał swoją premierę w 2009 roku. "Drugi brzeg" przedstawia społeczne skutki wojny gruzińsko -abchaskiej w latach 1992-1994. 

Jego głównym bohaterem jest 11-letni Tedo, który mieszka z matką na przedmieściach Tbilisi. Podobnie jak innych  uchodźców, życie go nie rozpieszcza. Musi szybko dorosnąć. Nie chodzi do szkoły. Zamiast tego łapie się różnych, nie zawsze legalnych zajęć, by dopomóc matce. Nie mogąc znieść myśli, że kobieta się prostytuuje, postanawia jechać do rodzinnego miasta Tkvarczeli w Abchazji i odnaleźć ojca. Ale czy mu się to uda?

Film jest utrzymany w powolnym klimacie. Nie znajdziecie tu wartkiej akcji, lecz dzieje jednego bohatera w przeciągu kilku dni. Tedo to wrażliwy, lecz introwertyczny chłopiec. Zatrzymując na nim uwagę, Ovashvili skłania nas do wczucia się w jego sytuację, zagłębienia w świat przeżyć i przekroczenia nieznanej granicy. 

Co ciekawe Tedo to prawdziwe imię młodego aktora. Zastanawiam się, czy cokolwiek
z opowiedzianej historii spotkało go w życiu prywatnym. A może przydarzyło się to komuś
z jego znajomych, bliskich?

Niewątpliwym walorem filmu jest ukazanie wielowymiarowości ludzkich postaw. Wbrew temu co znajomy chłopak opowiada Tedowi, Abchazi wcale nie piją gruzińskiej krwi i nie grają w piłkę ich czaszkami. Mimo powojennych uprzedzeń i obaw okazują się pomocni, serdeczni,
a nawet pamiętają gruziński. Z kolei nie każdy napotkany rodak, który ofiaruje swoją pomoc okazuje się być przyjacielem.

Kolejną zaletą jest świetna gruzińska muzyka tradycyjna, którą słychać na samym początku i w końcówce filmu. Dodaje ona obrazowi swoistego, lokalnego klimatu.

Pourywane, niedopowiedziane sceny mogą niektórych denerwować. Jednak ten brak dosłowności ma swoje zalety. Każe widzowi domyślać się reszty. Wydaje się, że to celowy zabieg reżysera.

Produkcja:          Gruzja, Kazachstan

reżyseria:	George Ovashvili
scenariusz:	Nugzar Shataidze Rustam Ibragimbekov George Ovashvili

w głównej roli:      Tedo Bekhauri

adżamsandali - czyli duszone warzywa vol. 1

Tym razem chcę wam zaprezentować nowe danie, które skonstruowałam w przypływie chęci. Inspirację zaczerpnęłam z pewnej książki, której tytułu niestety nie znam. Poniżej wrzucam oryginalną wersję przepisu.

Przygotowanie: 30 min.
Gotowanie: ok. 50 min.

2 bakłażany, 500 g pomidorów, 4 papryki, 300 g ziemniaków, 3 ząbki czosnku, 5 sporych cebul, ½ szklanki oliwy, zielony koperek, bazylia, pietruszka, kolendra, sól, pieprz.

Bakłażany umyć, pokrajać (ze skórką) w grubą kostkę. Pomidory sparzyć, usunąć skórkę, pokrajać w ćwiartki, usunąć gniazda nasienne z papryki – pokrajać w paseczki, obrane ziemniaki – w dość duże plastry. Rozgrzać w rondlu oliwę, wrzucić bakłażany, paprykę, pomidory, ziemniaki, posiekaną drobno cebulę i czosnek. Doprawić solą i pieprzem, podlać gotującą się wodą lub bulionem, przykryć i dusić na małym ogniu. Pod koniec gotowania dodać posiekaną zieleninę.

Smacznego!

Abchazja- Страна души

Więc gdzież ta Abchazja? Pasażerowie w przedziale

rozmawiali po gruzińsku i po rosyjsku.

Ale oto na malej stacyjce Gali – wsiadła niemłoda już para,

oboje z zawiniątkami. Rozłożyli

bagaż, rozsiedli się wygodnie i zaczęli

półgłosem rozmawiać. Bez trudu zorientowałem

się, że to nie gruziński; a więc rozmawiali po

abchasku. W tym momencie przypomniałem sobie,

że i napisy na stacyjce, na której wsiedli,

były już nie w dwóch, lecz w trzech językach.

(Edward Karłowicz, Palmy pod śniegiem, Warszawa 1985)

Gali - niegdyś niewielkie, urocze miasteczko, dziś zrujnowana osada. Wszędzie opuszczone, sypiące się budynki,zdewastowany kino-teatr i walające się w nim śmieci, nadgryziony zębem czasu stadion, na którym jeszcze okazjonalnie odbywają się mecze. Po wspomnianej stacyjce został zarośnięty peron, z którego powykręcano tory. 

Język gruziński słychać do dziś - Gali to największe skupisko Gruzinów w nowym parapaństwie. Tutaj stanowią oni zdecydowaną większość. Jednak napisów w ich języku na próżno szukać. W przestrzeni publicznej dominuje rosyjski. W miasteczku jest „magazin”, „naprawa obuwi” czy „salon krasoty”. Na kilku billboardach widnieją reklamy w dwóch językach- rosyjskim i abchaskim. Jeden z nich głosi z pewnością jakieś wzniosłe hasła, gdyż zdania kończą się wykrzyknikami, a w tle widnieje flaga Abchazji. Taka sama powiewa na wysokim słupie obok pomnika upamiętniającego bohaterów II wojny światowej. Po raz pierwszy została ona zatwierdzona w 1918 roku, jednak przez wiele lat nie mogła pełnić swojej funkcji, aż do roku 1992, czyli momentu ogłoszenia niepodległości. 

Siedem naprzemiennych zielonych i białych pasów na fladze oznacza współistnienie islamu- kolor zielony i chrześcijaństwa-biały. Prawa dłoń na czerwonym tle to symbol średniowiecznego państwa Abchazów-(VIII- X w.), a siedem gwiazd nad nią symbolizuje historyczne regiony kraju. Siódemka ponadto to magiczna liczba, występująca w lokalnych legendach. Sama nazwa kraju, w urzędowym języku -”Arespublika Apsny” bądź „Apsny”, oznacza „kraj duszy”, mieszkańcy narodowości abchaskiej to „Apsua”, zaś język to "apsszcza"- język duszy.

Znajomość abchaskiego deklarują mężczyźni spotkani na stacji marszrutek. Jednak w grupie posługują się rosyjskim. Nie każdy Abchaz zna swój ojczysty język. Często jego rolę spełnia już tylko rosyjski, choć abchaski znów nauczany jest w szkołach. Nie szkodzi to jednak, by czuć dumę z własnego kraju i pochodzenia.

„Musimy pamiętać kim jesteśmy. Jest nas tylko 120 tysięcy. Gdyby nas było chociaż o 2 mln więcej, wtedy Gruzja musiałaby się z nami liczyć. A tak Saakaszwili ciągle coś knuje.”- mówi jeden z pograniczników, który przysiadł się do naszego stolika, gdy popijałyśmy kawę z sympatycznym kierowcą. Za nim przyszli inni. Kurtuazyjne rozmowy o wszystkim i o niczym zbaczają w kierunku polityki i minionej wojny.

- „Ja wiem, że wśród Gruzinów jest wielu uchodźców. Wiem, że jest im trudno, że tutaj się urodzili. Ale dlaczego nie chcieli nas uznać? Dlaczego Gruzin, z którym wczoraj normalnie rozmawiałem, na drugi dzień kieruje lufę w moja stronę? Gdyby nas nie zaatakowali, moglibyśmy żyć teraz w pokoju.”- denerwuje się pogranicznik, a reszta mu przytakuje.

- „Czy tylko ci, którzy walczyli oraz ich rodziny nie mają dzisiaj możliwości powrotu?”- pytam

- „Tak. My wiemy kto walczył. Są spisy nazwisk.”

Zmieniamy temat. Atmosfera się rozluźnia. Po raz kolejny w ciągu trzydniowego pobytu w Gali jesteśmy pytane o to czy nie chciałybyśmy spróbować.....lokalnej marihuany. Tutaj jest ponoć najlepsza, ekologiczna.

Geneza niechęci

Historia Abchazji jest bardzo długa i nieco mglista. Historycy po obu stronach granicy próbują udowodnić, że to właśnie ich naród jako pierwszy zasiedlił sporne terytorium. Wiadomo, że na początku naszej ery teren dzisiejszej Abchazji zamieszkiwało kilka abchaskich plemion. Niewykluczone, że przywędrowały tam z Azji Mniejszej kilka tysięcy lat temu. Jednak jak we wszystkich tego typu teoriach nie można być niczego w 100% pewnym, a służą one zazwyczaj w politycznym rozgrywkom. W przeszłości na terenie współczesnej Abchazji znajdowały się m. in. greckie, następnie rzymskie kolonie. W VIII wieku wywalczyła ona swoją państwowość, by w X połączyć się z Gruzją. Inkorporacja trwała do XIII wieku, kiedy to Mongołowie najechali państwo gruzińskie. W XV wieku Abchazja popadła w zależność od Turcji, zaś w XIX- znalazła się pod panowaniem rosyjskim.

Długoletnia izolacja od sąsiedniej Gruzji, islamizacja znacznej części ludności, następnie zastąpienie jej Słowianami, a także podleganie obcym ośrodkom władzy sprawiły, że Abchazja straciła łączność z sąsiednim terytorium. Po ustanowieniu ZSRR, Abchazja weszła w jego skład jako samodzielna republika. Sytuacja zmieniła się w 1931 roku, kiedy dekretem Stalina połączono obie republiki. W ciągu następnych lat Abchazja była intensywnie poddawana kartwelizacji. 

Do początku lat 50-tych trwały prześladowania abchaskiej inteligencji, wywózki, represje, osadzanie Gruzinów, a zwłaszcza Megrelów na terenie Abchazji. Narzucono obowiązkową naukę gruzińskiego w szkołach, szkoły abchaskie pozamykano, wprowadzono gruziński alfabet w miejsce zmodyfikowanej cyrylicy, zmieniono nazwy topograficzne na gruzińskie. Ci, którzy nie zmienili nazwisk na gruzińskie mieli utrudnioną drogę do kariery zawodowej. 

O tym, że współżycie obu narodów odbiegało od ideału mogą świadczyć masowe antygruzińskie demonstracje, które miały miejsce w latach 1957, 1964, 1967, 1978, 1979. Kulminacyjnym momentem były rozruchy w 1989 roku, w których zginęło łącznie kilkanaście osób-zarówno Abchazów jak i Gruzinów. Przyczyną starć było otwarcie w Suchumi oddziału tbiliskiego uniwersytetu. W 1992 roku do Abchazji wkroczyła Gruzińska Gwardia Narodowa, co zapoczątkowało dwuletnią wojnę.

Gdy w roku 1985 Edward Karłowicz wydawał swoją książkę, w Abchazji żyło 525 tys. mieszkańców. Spośród nich Gruzini stanowili 38% ogółu, Rosjanie 18%, Ormianie - 14 %, zaś Abchazi-13%.

Dzisiaj proporcje się odwróciły, a całkowita liczba mieszkańców w 2003 roku wynosiła zaledwie 216 tysięcy. Niektórzy gruzińscy uchodźcy wojenni powrócili do domów. Część, podobnie jak Abchazi, wyjechała do Moskwy za chlebem, część wybrała życie w Gruzji rozpamiętując dawną ojczyznę. Zdecydowana większość jednak nie ma już możliwości powrotu.

Suchumi ( Аҟәа )

Droga do Suchumi- co jakiś czas wyrastają przed nami billboardy z hasłami propagującymi zwycięstwo oraz niezwyciężoność abchaskiej armii, która kończy w tym roku 20 lat. Po prawej stronie rozciągają się wysokie Góry Kodorskie. Ich szczyty pokryte są śniegiem, odbijającym październikowe słońce.

Wjeżdżamy do miasta. Robi bardzo przyjemne wrażenie. Rozłożyste palmy, pobielane budynki, „europejska” architektura. Po załatwieniu wszystkich formalności związanych z wizą zatrzymujemy się w hostelu. Nie jest ich wiele. Mieszkańcy wychodzą z założenia, że ktoś kto przyjeżdża z zagranicy ma wystarczająco dużo pieniędzy by zatrzymać się w hotelu. Za dobę płacimy „jedyne” 500 rubli ( 10 rubli- ok. 1 zł) i udajemy się na spacer.

Mieszkając w Gruzji niejednokrotnie słyszałam opinię, że Abchazja była jej najpiękniejszym zakątkiem, a Suchumi najładniejszym miastem. Osobiście bardziej odpowiada mi Tbilisi, choć i Suchumi ma swój urok. Liczy zaledwie nieco ponad 92 tysiące mieszkańców ( dane z 2004 roku), lecz jego początki sięgają VI w. p. n. e. 

To tu ścierały się wpływy greckie, rzymskie, gruzińskie, tureckie i rosyjskie. To tutaj też miały miejsce główne wydarzenia ostatniej wojny. Jej ślady widać gdzieniegdzie w ziejących pustką, zrujnowanych budynkach. Najokazalszym świadkiem bratobójczych walk jest parlament dawnej Socjalistycznej Autonomicznej Republiki Abchazji. 

Nasi nowi znajomi, określający siebie Gruzinami (jeden z nich jest Megrelem, drugi pół-Gruzinem, pół-Abchazem) powiedzieli nam, że został on spalony przez Abchazów. W jego centralnej części pozostały tylko odrapane ściany, żelbetowe stropy i betonowe schody, po których można udać się na wyższe piętra. Przez okna przybudówek widać wypalone wnętrza,które porasta bujna roślinność. Niedaleko znajduje się pomnik pamięci ofiar. Wokół niego widnieją tablice z nazwiskami zabitych oraz kilka kamieni nagrobnych.

Jednak Suchumi to również miejsce, które przyciąga rzesze turystów z zagranicy. Ciepły klimat, tropikalna roślinność i Morze Czarne są niewątpliwymi atutami stolicy. Przechodząc się po bulwarze widzimy jeszcze nielicznych plażowiczów. Andrea mówi, że w lipcu jest ich zatrzęsienie. Mi osobiście odpowiada obecny stan rzeczy. Nie lubię tłumów i mogę spokojnie napawać się urokiem tego miejsca. Po drodze mijają nas piękne, abchaskie kobiety. Większość z nich chodzi na bardzo wysokich obcasach, odziana w krótkie, podkreślające talię sukienki. 

Noszą luźno rozpuszczone włosy, na twarzach mają staranne makijaże. Od Gruzinek odróżniają je przede wszystkim niewielkie nosy. Mężczyźni natomiast są raczej wyższego wzrostu niż ich sąsiedzi zza południowej granicy. Wśród mieszkańców zdarzają się ludzie o niebieskich oczach i jasnych włosach. Może to być efekt wymieszania z genami rosyjskimi, megrelskimi, bądź spadek po starożytnej Kolchidzie, której Abchazja, podobnie jak i Megrelia była częścią. Etnicznie Abchazi spokrewnieni są z ludami Kaukazu Północnego, takimi jak Kabardowie czy Czerkiesi i jako jedyni należący do tej grupy żyją na Zakaukaziu.

Gagra (Гагра )

To ostatnie miejsce, które odwiedziłyśmy podczas naszego 6 - dniowego pobytu w Abchazji. Na trasie prowadzącej z Suchumi do miejsca docelowego rozciągają się przepiękne widoki. Z jednej strony granatowo-błękitne wody Morza Czarnego, z drugiej strony góry. Dookoła pełno zieleni. Lasy w tym kraju stanowią 55 % powierzchni. Mijamy Nowy Afon- niestety tym razem nie udało się tam zawitać. Miejscowość słynie z przepięknego monastyru, który miał być drugim Athos. Jednak wiem, że nie wszystko stracone. Po pierwszej wizycie w Abchazji będę czuła wystarczający niedosyt, by tam powrócić.

Wysiadamy w pobliżu ładnego, lecz nieczynnego już budynku dworca kolejowego. Nieuczęszczane tory porastają bujne chwasty, dookoła walają się śmieci i nieczystości. Po drugiej stronie pomnik jakiegoś komunistycznego gieroja, za nim piękna, czysta plaża. Temperatura przekracza 20 stopni. Żałuję, że nie wzięłam ze sobą stroju kąpielowego. Gagra ze względu na położenie jest ponoć najcieplejszym miejscem w kraju. Tutaj znajduje się też najstarsze uzdrowisko. 

Trzydzieści lat temu pewnie można było uznać to miejsce za nowoczesne. Mimo to jest ładnie,a rozrywek dla lubiących wakacje nad morzem, nie brakuje. Spacerujemy,mijamy kolejne billboardy o tematyce narodowej. Jeden z nich informuje nas, że to już „20 let oswobożdenia gagrskowo rajona”. Dalej znajdują się stoiska z pamiątkami. Kupuję sobie duży magnez złożony z puzzli z widokami kilku miejscowości. Na stoliku obok znajdują się dwa kartony podobnych pamiątek. Andrea kupuje jak oszalała. Wnet natrafiamy na magnez ukazujący Putina i Miedwiediewa na tle rosyjskiej flagi. Niestety to już ostatni egzemplarz.

Co Abchazi myślą o Rosji?

Z nielicznych rozmów wynika, że mają do niej raczej pozytywny stosunek. Trudno się dziwić. Mimo, iż kraj ten zawsze kierował się zasadą „dziel i rządź” i niejednokrotnie sam podsycał konflikty dla swoich korzyści, to jednak jest głównym rynkiem zbytu dla niewielkiej republiki, wielu Abchazów znalazło tam pracę, a co najważniejsze Rosja jako pierwsza uznała jej niepodległość. W jej ślad poszły państwa takie jak Nikaragua, Wenezuela, Vanuatu, Tuvalu i Nauru. Z powodu braku międzynarodowego uznania 90% obywateli zdecydowało się na przyjęcie obywatelstwa rosyjskiego, co z pewnością przyspieszy i tak postępującą rusyfikację. Być może to właśnie uznanie nowego państwa spowolniłoby ten proces i dało szansę rozwoju. W tej części świata dobrze mieć poprawne kontakty z Moskwą, lecz zawsze przyda się alternatywa.

Na granicy

Wyjeżdżamy. Po drugiej stronie czeka na nas Besik - znajomy z Zugdidi. Pogranicznicy oglądają nasze paszporty, po czym w okienku musimy oddać wizy. Jeden z nich pyta: 

- „Powiedzcie, podoba wam się u nas?”- na co potakująco kiwamy głowami.

-”To czemu nie chcecie nas uznać?” - Wzruszamy ramionami i wkraczamy na most na rzece Inguri.

źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Abchazja

Gali. Zrujnowany kino- teatr, fot. Andrea Rusnakova

Gali, wnętrze kino-teatru, fot. Andrea Rusnakova

Gagra, nieczynny dworzec kolejowy, fot. Andrea Rusnakova

Gagra, "my pomnim, my gordimsia"  (Pamiętamy, jesteśmy dumni), fot. A. Rusnakova

Gali, fot. Andrea Rusnakova

Gali, fot. Andrea Rusnakova

Gali, fot. Andrea Rusnakova

plaża w Suchumi, fot. Andrea Rusnakova

Jeśli jesteście zainteresowani podróżą do Abchazji tutaj znajdziecie wskazówki co należy zrobić http://www.wizaserwis.pl/images/File/wymagania/ABCHAZJA.pdf

Polityki ciąg dalszy........

Jednak cisza nie trwała długo...Nie, nie było protestów. Był za to wiec poparcia dla deputowanego Georgian Dream z Zugdidi, Iraklego Alasanii. 

Ludzie bardzo entuzjastycznie przywitali polityka. Wszędzie było słychać klaksony, muzykę z samochodów, wesołe okrzyki powtarzające za hasłami płynącymi z partyjnego wozu: "Sa- kart- we- lo!".

A oto mała próbka tego, co działo się w Zugdidi. Wybaczcie jakość zdjęć, ale telefon, który kupiłam z kartą BEELine kosztował zaledwie 60 zł i to cud, że w ogóle ma aparat. :)

Skrzyzowanie ulic Rustaveli i Kostava w Zugdidi

Na partyjnym samochodzie widnieje twarz Iraklego Alasanii